آیا به تازگی براکتهای ارتودنسی را روی دندانهایتان نصب کردهاید؟ تبریک میگویم! شما در مسیر داشتن لبخندی زیبا و دندانهایی مرتب هستید. اما صبر کنید؛ یک چالش کوچک اما بسیار مهم در پیش دارید: مسواک زدن با ارتودنسی.
شاید در روزهای اول احساس کنید تمیز کردن دندانها با وجود سیمها و براکتها شبیه به یک عملیات غیرممکن است. اما نگران نباشید. در این مقاله از سایت دکتر محمدعلی ناصری، بهترین دندانپزشک ارتودنسی در اصفهان ، دقیقاً به شما خواهیم گفت که چگونه مثل یک حرفهای مسواک بزنید تا بعد از باز کردن سیمها، با لکههای سفید یا پوسیدگی مواجه نشوید.
فهرست مطالب
چرا مسواک زدن در دوران ارتودنسی حیاتی است؟
قبل از اینکه به سراغ “چگونه” برویم، بیایید “چرا” را بررسی کنیم. دستگاههای ارتودنسی (براکتها و سیمها) مکانهای دنج و عالی برای گیر کردن ذرات غذا و تشکیل پلاک میکروبی هستند. اگر این پلاکها به موقع تمیز نشوند، اسید تولید کرده و باعث از بین رفتن مینای دندان میشوند.
عواقب جدی مسواک نزدن صحیح:
- پوسیدگی دندان: به خصوص در اطراف براکتها.
- بیماریهای لثه: التهاب، خونریزی و تحلیل لثه.
- لکههای سفید (White Spots): تغییر رنگ دائمی دندان که حتی پس از برداشتن ارتودنسی هم باقی میماند.
- بوی بد دهان: ناشی از باکتریهای پنهان شده پشت سیمها.
ابزارهای ضروری برای بهداشت ارتودنسی
برای پیروزی در نبرد با پلاکها، به سلاحهای مناسب نیاز دارید. یک مسواک معمولی به تنهایی کافی نیست.
- مسواک ارتودنسی (Ortho Brush): این مسواکها پرزهای وسط کوتاهتری دارند (شکل V) تا براکتها به خوبی در آن جای بگیرند.
- مسواک بین دندانی (Interdental Brush): قهرمانِ خاموشِ داستان ما! این برسهای کوچک مثل درخت کاج هستند و زیر سیمها را تمیز میکنند.
- نخ دندان مخصوص (Super Floss) یا فلاس تریدر: برای عبور نخ از زیر سیم اصلی.
- دهانشویه حاوی فلوراید: برای تقویت مینای دندان.
بیشتر بدانید: در طی درمان ارتودنسی از چه خمیر دندانی استفاده کنیم؟
آموزش گامبهگام مسواک زدن با ارتودنسی
این بخش را با دقت بخوانید و دقیقاً اجرا کنید. کل فرآیند باید حدود ۳ تا ۵ دقیقه طول بکشد.
گام اول: آمادهسازی و آبکشی
قبل از هر چیز، دهان خود را با آب بشویید تا ذرات درشت غذا که لای سیمها گیر کردهاند، جدا شوند. مسواک خود را خیس کنید و به اندازه یک نخود خمیر دندان حاوی فلوراید روی آن بگذارید.
گام دوم: زاویه ۴۵ درجه (تکنیک جادویی)
این مهمترین بخش است. مسواک را با زاویه ۴۵ درجه نسبت به لثه بگیرید.
- برای سطح بیرونی دندان: با حرکات لرزشی کوچک و دایرهای، خط لثه را تمیز کنید.
- برای براکتها: مسواک را روی براکتها قرار دهید. یک بار از بالای براکت به سمت پایین زاویه دهید و مسواک بزنید، و یک بار از پایین براکت به سمت بالا. این کار باعث میشود بالا و پایین نگینهای ارتودنسی کاملاً تمیز شود.
گام سوم: تمیز کردن سطوح داخلی و جونده
فراموش نکنید که پشت دندانها (سمت زبان) و سطح رویی دندانها (که با آن غذا میجوید) را هم مثل حالت عادی مسواک بزنید.
گام چهارم: معجزه مسواک بین دندانی
مسواک معمولی نمیتواند زیر سیمها را تمیز کند. مسواک بین دندانی را بردارید و آن را به آرامی زیر سیم ارتودنسی و بین دو دندان فرو ببرید. آن را به بالا و پایین حرکت دهید تا کنارههای براکت تمیز شود. نکته: هرگز با زور آن را وارد نکنید.
گام پنجم: نخ دندان (غیر قابل حذف!)
بسیاری از بیماران این مرحله را نادیده میگیرند، اما نخ دندان کشیدن در ارتودنسی واجب است. از فلاستریدر (عبور دهنده نخ) یا نخ دندانهای مخصوص که سر سفت دارند استفاده کنید. نخ را از زیر سیم رد کنید و با ملایمت دیوارههای بین دو دندان را تمیز کنید.
مسواک برقی یا دستی؟ کدام برای ارتودنسی بهتر است؟
این یکی از سوالات پرتکرار بیماران در مطب من است. پاسخ کوتاه: هر دو خوب هستند، به شرطی که درست استفاده شوند.
اما تحقیقات نشان داده که مسواک برقی (مخصوصاً مدلهای اولتراسونیک) میتواند در برداشتن پلاکها موثرتر باشد. اگر از مسواک برقی استفاده میکنید، نیازی به فشار دست نیست؛ فقط سر مسواک را روی تکتک دندانها و براکتها نگه دارید و اجازه دهید دستگاه کارش را انجام دهد. مطمئن شوید که سر مسواک مناسب ارتودنسی روی آن نصب شده باشد.
نکات طلایی دکتر ناصری برای بیماران ارتودنسی
- همیشه همراهتان باشد: یک کیت مسواک مسافرتی تهیه کنید و همیشه در کیف یا جیب خود داشته باشید. بعد از ناهار در مدرسه یا محل کار، حتماً مسواک بزنید.
- آینه چک: بعد از مسواک زدن، حتماً در آینه با دقت دندانهایتان را بررسی کنید. براکتها باید براق باشند و هیچ لایه سفید یا زردی روی آنها نباشد.
- زمان بگذارید: عجله دشمن دندانهای شماست. برای هر فک حداقل ۲ دقیقه وقت بگذارید.
سخن پایانی
رعایت بهداشت دهان و دندان در دوران ارتودنسی، کلید دستیابی به آن لبخند رویایی است که منتظرش هستید. اگر ساکن اصفهان هستید و سوالی در مورد نحوه مراقبت از ارتودنسی خود دارید، یا نیاز به چکاپ تخصصی دارید، تیم ما در کلینیک دکتر محمدعلی ناصری آماده راهنمایی شماست.
سوالات متداول درمورد نحوه مسواک زدن در زمان ارتودنسی
۱. روزی چند بار باید دندانهای ارتودنسی شده را مسواک بزنیم؟
ایدهآل این است که بعد از هر وعده غذایی مسواک بزنید. اگر امکانش نیست، حداقل روزی دو بار (صبح بعد از صبحانه و شب قبل از خواب) ضروری است.
۲. اگر حین مسواک زدن لثهام خونریزی کرد چه کنم؟
خونریزی معمولاً نشانه التهاب لثه به دلیل وجود پلاک میکروبی است. به جای ترسیدن و مسواک نزدن، باید با دقت و ملایمت بیشتری آن ناحیه را تمیز کنید. اگر خونریزی بعد از چند روز ادامه داشت، حتماً با مطب تماس بگیرید.
۳. آیا میتوانم بدون خمیر دندان مسواک بزنم؟
بله، مکانیسم فیزیکی حذف پلاک (حرکت مسواک) مهمتر از خمیر دندان است. اگر خمیر دندان در دسترس نیست، حتماً با آب خالی مسواک بزنید.
۴. بهترین خمیر دندان برای دوران ارتودنسی چیست؟
خمیر دندانهای حاوی فلوراید بهترین گزینه هستند. از خمیر دندانهای سفیدکننده قوی (Whitening) کمتر استفاده کنید، زیرا ممکن است باعث حساسیت شوند و رنگ دندان زیر براکت با بقیه دندان متفاوت شود.
