ارتودنسی متحرک کودکان

ارتودنسی متحرک در کودکان یکی از روش‌های درمانی مؤثر برای برطرف کردن نامرتبی دندان‌ها و ناهنجاری‌های فکین در سنین رشد است. این روش اغلب در فاز اول درمان ارتودنسی (ارتودنسی پیشگیری) به کار می‌رود و با بهره‌گیری از پتانسیل رشد کودک، نتایج ماندگاری را به ارمغان می‌آورد.

در ادامه با صحبت‌های دکتر محمد ناصری، بهترین متخصص ارتودنسی کودکان در اصفهان، درباره انواع پلاک‌های متحرک ارتودنسی کودکان، مزایا، معایب و نکات کلیدی درمان بیشتر آشنا خواهید شد.

 ارتودنسی متحرک کودکان چیست؟ (تفاوت با ارتودنسی ثابت)

ارتودنسی متحرک کودکان نوعی از دستگاه‌های درمانی است که به صورت سفارشی برای دهان کودک ساخته شده و بیمار می‌تواند به راحتی آن را از دهان خارج کرده و مجدداً جایگذاری کند. این دستگاه‌ها معمولاً از صفحه آکریلی (پلاستیکی) و سیم‌های فلزی فعال تشکیل شده‌اند.

کودکان می‌توانند این پلاک‌های متحرک را در مواقع غذا خوردن، مسواک زدن و فعالیت‌هایی مانند شنا کردن خارج کنند. این روش می‌تواند برای رفع ناهنجاری‌های یک یا هر دو فک (مانند اصلاح جلوزدگی فک بالا) مورد استفاده قرار گیرد.

بهترین سن برای استفاده از پلاک متحرک

بهترین سن برای شروع درمان ارتودنسی متحرک، فاز طلایی ۷ تا ۱۰ سالگی است. این دوره، که به عنوان فاز دندان‌های مختلط (وجود دندان‌های شیری و دائمی همزمان) شناخته می‌شود، چندین مزیت کلیدی دارد:

• انعطاف‌پذیری استخوان فک: در این سن، استخوان‌های فک هنوز در حال رشد بوده و انعطاف‌پذیری بالایی دارند، که به متخصص اجازه می‌دهد تغییرات ساختاری فک را به سادگی و بدون نیاز به جراحی در آینده، هدایت و اصلاح کند.

• هدایت رویش: می‌توان از پلاک متحرک برای حفظ فضا یا ایجاد فضا استفاده کرد تا دندان‌های اصلی در بهترین موقعیت ممکن رویش کنند و از شلوغی و نامرتبی شدید پیشگیری شود.

• توقف عادت‌های مضر: درمان زودرس در این سن، ابزاری مؤثر برای توقف عاداتی مانند مکیدن انگشت شست، تنفس دهانی یا فشار زبان است که می‌توانند ناهنجاری‌های فکی را تشدید کنند.

نتیجه‌گیری: شروع درمان در سنین پایین، احتمال نیاز به درمان‌های پیچیده در بزرگسالی (مانند کشیدن دندان یا جراحی فک) را به شدت کاهش می‌دهد.

انواع پلاک‌های متحرک تخصصی کودکان

پلاک‌های متحرک کودکان انواع مختلفی دارند که متخصص ارتودنسی بر اساس تشخیص ناهنجاری و هدف درمانی، مناسب‌ترین آن را پیشنهاد می‌دهد. برخی از مهم‌ترین و تخصصی‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• پلاک‌های شفاف (Clear Aligners/Invisalign): اگرچه در لیست شما ذکر شده، اما این روش بیشتر برای نوجوانان یا موارد ساده دندانی کاربرد دارد و برای اصلاح ناهنجاری‌های فکی (که هدف اصلی ارتودنسی متحرک در کودکان است) کارایی کمتری دارد.

• پلاک‌های ساده: معمولاً برای حرکات جزئی دندانی و یا به عنوان ابزاری برای توقف عادات مضر (مانند فنرهای بازدارنده زبان) به کار می‌روند.

مزایای ارتودنسی متحرک برای کودکان

• بهداشت آسان‌تر: به دلیل امکان خارج کردن پلاک هنگام مسواک زدن و نخ دندان کشیدن، احتمال پوسیدگی دندان‌ها و عفونت لثه نسبت به ارتودنسی ثابت به شکل قابل توجهی کاهش می‌یابد.

• جلوگیری از محدودیت غذایی: کودک می‌تواند بدون ترس از شکستن دستگاه، انواع غذاها را مصرف کند.

• سرعت تغییرات در فکین: در سنین رشد، پلاک‌های فانکشنال به دلیل بهره‌گیری از نیروی طبیعی فک، می‌توانند تغییرات اسکلتی (فکی) را با سرعت بیشتری نسبت به درمان در بزرگسالی ایجاد کنند.

• هزینه معمولاً کمتر: در بسیاری از موارد، هزینه درمان اولیه با پلاک متحرک، به ویژه اگر برای اصلاح فک باشد، نسبت به هزینه درمان کامل با ارتودنسی ثابت پایین‌تر است.

مدت زمان استفاده روزانه از پلاک متحرک چقدر است؟

موفقیت درمان با ارتودنسی متحرک، کاملاً به میزان همکاری کودک وابسته است. دندانپزشکان و متخصصان ارتودنسی توصیه می‌کنند که پلاک متحرک باید حداقل ۲۲ ساعت در شبانه‌روز در دهان کودک باشد.

پلاک متحرک باید تنها در این مواقع از دهان خارج شود:

• زمان صرف غذا.

• زمان مسواک زدن و نخ دندان کشیدن.

• فعالیت‌های ورزشی پربرخورد (مانند کاراته یا کشتی).

ارتودنسی متحرک برای کودکان چه معایبی دارد؟

با وجود مزایای فراوان، ارتودنسی متحرک معایبی نیز دارد که عمدتاً به دلیل سن پایین کودک و قابلیت خارج شدن دستگاه است:

• وابستگی به همکاری بیمار (مهم‌ترین چالش): همانطور که اشاره شد، اگر کودک به دلیل احساس ناخوشایند، پلاک را مدام خارج کند، درمان متوقف شده و به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. این امر می‌تواند منجر به نیاز به درمان‌های گران‌تر و طولانی‌تر شود.

• مشکلات موقت در گفتار: در روزهای اولیه، به دلیل وجود فضای اضافی در دهان، ممکن است لکنت یا مشکل در تلفظ برخی حروف ایجاد شود که با تمرین (مانند بلند خواندن) بعد از چند روز کاملاً برطرف می‌شود.

• ازدیاد آب دهان و حالت تهوع موقت: این عوارض در شروع استفاده طبیعی بوده و سیستم عصبی کودک پس از چند روز به وجود پلاک عادت می‌کند.

• عدم کاربرد در ناهنجاری‌های شدید دندانی: برای ناهنجاری‌های پیچیده که نیاز به حرکت همزمان و دقیق چندین دندان دارند، ارتودنسی ثابت (بریس) انتخاب بهتری خواهد بود.

قیمت پلاک متحرک ارتودنسی کودکان

قیمت ارتودنسی متحرک کودکان به دلیل نوسانات اقتصادی و همچنین تنوع درمانی، دارای یک رنج قیمت متغیر است. در کل می‌توان گفت هزینه ارتودنسی متحرک به نسبت کمتر از ارتودنسی ثابت کامل است.

عوامل تأثیرگذار بر قیمت:

• نوع پلاک: هزینه پلاک‌های فانکشنال تخصصی (مانند دندانپزشکی) معمولاً بالاتر از پلاک‌های ساده یا نگهدارنده است.

• تعداد فک‌های تحت درمان: درمان یک فک طبیعتاً هزینه کمتری نسبت به درمان همزمان هر دو فک دارد.

• تجهیزات و مواد مصرفی: جنس پلاک متحرک، سیم‌ها و تجهیزات بکار رفته در ساخت پلاک اهمیت دارد.

• نیاز به تعویض یا تنظیم مجدد: در طول دوره درمان، ممکن است پلاک‌ها (مثلاً در مورد الاینرها یا پلاک‌های خاص) نیاز به تعویض داشته باشند که هر بار شامل هزینه ساخت جدید خواهد بود.

• تجربه متخصص ارتودنسی.

توجه مهم: برای اطلاع دقیق و به‌روز از قیمت ارتودنسی متحرک کودکان در اصفهان، با توجه به متغیر بودن طرح درمان و نیازهای هر کودک، بهترین راه مشاوره مستقیم با متخصص ارتودنسی خوب  است.

سخن پایانی:

ارتودنسی متحرک در کودکان، با تمرکز بر اصلاح مشکلات فکی در دوران رشد، یکی از راحت‌ترین و مؤثرترین درمان‌های پیشگیرانه در دندانپزشکی است. برای اطمینان از دستیابی به بهترین نتیجه درمانی و تعیین نوع پلاک مناسب، حتماً از متخصص ارتودنسی در اصفهان (دکتر محمد ناصری) مشاوره بگیرید.

پرسش‌های متداول

آیا ارتودنسی متحرک برای دندان‌های شیری هم کاربرد دارد؟

بله، در موارد خاصی مانند توقف عادت‌های مضر (مثل مکیدن شست) یا استفاده از فضای نگهدارنده، از دستگاه متحرک در فاز دندان شیری یا اوایل فاز مختلط استفاده می‌شود.

آیا پلاک متحرک نامرئی همان الاینر شفاف است؟

بله، پلاک‌های نامرئی (مانند کلیر الاینر یا اینویزالاین) نوعی از پلاک‌های متحرک هستند که به دلیل شفافیت بالا، کمتر دیده می‌شوند. با این حال، همانطور که ذکر شد، این روش عمدتاً برای حرکات دندانی ساده‌تر کاربرد دارد.

اگر کودک پلاک را گم کند، چقدر طول می‌کشد تا پلاک جدید ساخته شود؟

ساخت پلاک جدید معمولاً بین ۷ تا ۱۰ روز کاری زمان می‌برد و در این مدت زمان، دندان‌ها ممکن است کمی به جایگاه قبلی خود برگردند. به همین دلیل، نگهداری صحیح از پلاک در جعبه مخصوص، حیاتی است.