فضا نگهدار دندان شیری

فضا نگهدار دندان شیری کودکان، در نظر برخی والدین یک درمان غیر ضروری است و افتادن زود هنگام دندان شیری اهمیتی نمی‌دهند. در صورتی که دندان‌های شیری راهنمای رویش دندان‌های دائمی هستند. استفاده از فضا نگهدار دندان، از بروز ناهنجاری‌های کج در امدن دندان کودک و مشکلات بایت جلوگیری می‌کند.

دکتر محمد ناصری بهترین متخصص ارتودنسی کودکان اصفهان، توضیحات جامعی را در رابطه فضا نگهدار دندان شیری ارائه کردند. با خواندن این مقاله با اهمیت، انواع فضانگهدار، مراحل نصب و مراقبت‌های لازم از فضا نگهدار آشنا شوید.همچنین م‌یتوانید برای اطلاعات تخصصی‌تر و مشاوره فردی به  مطب ایشان مراجعه کنید.

فضا نگهدار دندان چیست و چه کاربردی دارد؟

فضا نگهدار(فضانگهدار به انگلیسی: Space Maintainer) وسیله‌ای ساده و در عین حال بسیار حیاتی در ارتودنسی کودکان است که با هدف حفظ فضای خالی دندان‌های شیری که زودتر موعد از دست‌رفته‌اند را تا زمان رویش دندان دائمی، طراحی شده است. این ابزار که می‌تواند ثابت یا متحرک باشد، از حرکت دندان‌های مجاور و به سمت فضای خالی جلوگیری کرده و مانع از به‌هم‌ریختگی نظم دندان‌ها و نهفته ماندن دندان دائمی در آینده می‌شود.

کاربرد فضا نگهدار دندان شیری زمانی مطرح می‌شود که یک یا چند دندان شیری به دلایل مختلفی مانند پوسیدگی، ضربه یا عفونت پیش از موعد مقرر کشیده شده باشند. در این شرایط، اگر فضای خالی کنترل نشود، دندان‌های کناری به تدریج به سمت آن حرکت کرده و با اشغال فضا، امکان رویش طبیعی دندان دائمی در زیر لثه را از بین می‌برند. نتیجه‌ی این اختلال، کج شدن دندان‌ها، ازدحام و نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر ارتودنسی در سال‌های بعد خواهد بود. بنابراین، استفاده از فضا نگهدار در سنین پایین، نوعی سرمایه‌گذاری برای سلامت دهان و دندان کودک در آینده است.

در چه شرایطی از فضا نگهدار دندان استفاده می‌شود؟

استفاده از فضا نگهدار دندان زمانی ضرورت پیدا می‌کند که کودک یکی از دندان‌های شیری خود را زودتر از زمان طبیعی از دست می‌دهد. این اتفاق ممکن است به دلایل مختلفی از جمله پوسیدگی‌های شدید، ضربه‌های ناگهانی یا کشیدن درمانی دندان توسط دندان‌پزشک رخ دهد. از آنجا که دندان‌های شیری به‌عنوان راهنما برای رویش دندان‌های دائمی عمل می‌کنند، کشیدن زودهنگام آن‌ها می‌تواند رشد طبیعی قوس دندانی را بر هم بزند.

استفاده از فضا نگهدار برای تمامی کودکان که دندان شیری آن‌هامی‌افتد، ضروری نیست. تشخیص نیاز به استفاده از فضا نگهدار برای کودک نیاز به معاینه توسط دندانپزشک متخصص دارد. دکتر ارتودنسی کودکان با توجه به سن کودک، موقعیت دندان از دست رفته، وضعیت دندان دائمی، رشد فک تشخیص می‌دهد که آیا کودک به فضا نگهدار دندان شیری نیاز دارد یا خیر. در بسیاری از کودکان دندان دائمی در مسیر صحیح رویش قرار دارد و نیاز به نصب فضا نگهدار دندان نیست.

انواع فضا نگهدار دندان در ارتودنسی کودکان

فضا نگهدارهای دندانی به دو نوع اصلی ثابت و متحرک تقسیم می‌شوند. فضا نگهدارهای ثابت به دندان پایه متصل می‌شوند و تا زمانی که متخصص صلاح بداند در دهان باقی می‌مانند و  کودک نمیتواند ان را از دهان  خود  خارج کند. در مقابل، فضا نگهدارهای متحرک مانند پلاک‌های متحرک ارتودنسی قابل برداشتن هستند.

فضا نگهدار می‌تواند یک‌طرفه باشد که برای حفظ فضای یک دندان از دست‌رفته کاربرد دارد. فضانگهدار دو طرفه از دو سمت به دندان های تکیه‌گاه متصل شده و جای خالی چند دندان از دست رفته را حفظ می‌کنند.

یکی از انواع رایج فضا نگهدارهای ثابت، فضانگهدار بند و لوپ (Band and Loop) است. در این مدل، یک حلقه فلزی دور دندان مجاور فضای خالی قرار می‌گیرد و از آن، یک بازوی فلزی (لوپ) به سمت دندان مقابل کشیده می‌شود تا فضای مورد نظر را حفظ کند.

سایر انواع فضا نگهدار دندان کودکان شامل مدل‌های زیر هستند:

• سیم پشت دندانی یا لینگوال
• دیستال شو
• روکش و حلقه

انواع جنس فضانگهدار دندانی می‌توانند فلزی یا پلاستیکی و یا ترکیبی از این دو جنس باشد.

مزایا و معایب استفاده از فضا نگهدار دندان کودکان

. شناخت مزایا و معایب این وسیله به والدین کمک می‌کند تا نقش آن را در سلامت دهان و دندان کودک بهتر درک کنند. در جدول زیر، مهم‌ترین مزایا و معایب استفاده از فضا نگهدار در کودکان به‌صورت خلاصه آمده است:

مراحل نصب فضا نگهدار دندان چگونه است؟

فرآیند نصب فضا نگهدار دندان در کودکان، ممکن است در چند جلسه صورت بگیرد.

1. در مرحله اول، ارتودنتیست یا دندان‌پزشک متخصص کودکان با کمک رادیوگرافی موقعیت دندان‌های دائمی زیر لثه، سن رویش آن‌ها و الگوی رشد فک را بررسی می‌کند.
2. اگر مشخص شود که دندان شیری زودتر از موعد افتاده و دندان دائمی هنوز آمادگی رویش ندارد، نوبت به قالب‌گیری از دندان‌ها می‌رسد تا فضا نگهدار متناسب با ساختار دهانی کودک طراحی شود.
3. بسته به نوع فضا نگهدار انتخاب‌شده (ثابت یا متحرک، یک‌طرفه یا دوطرفه)، وسیله در لابراتوار دندان‌سازی ساخته می‌شود.
4. در جلسه نهایی، فضا نگهدار ساخته‌شده در دهان کودک نصب می‌گردد. پس از نصب،آموزش های لازم جهت مراقبت از فضا نگهدار ثابت و نحوه برداشتن و استفاده از فضا نگهدار متحرک را به کودک و والدین او ارائه می‌شود.

پس از نصب فضا نگهدار دندان چه مراقبت‌هایی لازم است؟

فضا نگهدار دندان یک وسیله ساده برای هدایت رشد فک و دندان‌ها است که اگر مراقبت‌های لازم صورت نگیرد، می‌تواند مشکل‌هایی برای سلامتی دندان های کودک به وجود بیاورد.

اصلی‌ترین مراقبت پس از نصب فضا نگهدار رعایت بهداشت دهان کودک است. کودک باید روزی دو بار مسواک بزند و اطراف فضا نگهدار را به‌خوبی تمیز کند، چرا که باقی ماندن مواد غذایی در اطراف آن می‌تواند منجر به التهاب لثه، پوسیدگی دندان و حتی شل شدن دستگاه شود.

از سوی دیگر، کودک باید از جویدن خوراکی‌های سفت، چسبناک یا شیرینی‌های قندی پرهیز کند. خوراکی‌هایی مانند آدامس، تافی، شکلات‌های کش‌دار یا آجیل‌های سفت می‌توانند به فضا نگهدار آسیب بزنند یا آن را از جای خود خارج کنند.

همچنین مراجعات دوره‌ای به ارتودنتیست اهمیت بالایی دارد؛ در این جلسات، سلامت دستگاه دندان ها و لثه بررسی می‌شود و در صورت نیاز، تنظیم یا اصلاح انجام می‌گیرد. والدین نیز باید مراقب باشند اگر کودک دچار درد، لق شدن فضا نگهدار یا شکستن آن شد، بلافاصله به متخصص مراجعه کنند تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود.

مدت زمان استفاده از فضا نگهدار دندان چقدر است؟

مدت زمانی استفاده از فضا نگهدار دندان کودک، مطابق با زمان‌بندی رویش دندان دائمی است. فضا نگهدار ممکن است چند ماه یا چند سال در دهان کودک قرار گیرد. به‌طور کلی، این وسیله تا زمانی در دهان باقی می‌ماند که دندان دائمی آماده رویش شود و بتواند بدون مشکل در جای مناسب خود قرار گیرد.

نکته مهم این است که فضا نگهدار نباید خودسرانه یا با گذر زمان طولانی، بدون بررسی تخصصی در دهان باقی بماند. چنانچه زمان مناسب رویش دندان دائمی فرارسیده باشد، ارتودنتیست باید دستگاه را برداشته و مسیر را برای رویش طبیعی باز کند. در غیر این صورت، باقی ماندن دستگاه ممکن است مانعی برای رویش طبیعی دندان شده یا باعث بروز ناهنجاری‌های جدید شود.

فضا نگهدار دندان همان ارتودنسی کودکان است؟

خیر، فضا نگهدار دندان همان ارتودنسی کودکان نیست، بلکه تنها یکی از ابزارهای پیشگیرانه در چارچوب درمان‌های ارتودنسی دوران کودکی به شمار می‌رود. فضا نگهدار دندان شیری، به‌تنهایی ساختار فک یا موقعیت دندان‌ها را اصلاح نمی‌کند، بلکه از بروز نامرتبی‌های بعدی جلوگیری می‌نماید. فضا نگهدار دندان، بخشی از درمان ارتودنسی پیشگیری برای کودکان است.

اما اینکه آیا کودک پس از پایان دوره‌ی استفاده از فضا نگهدار نیاز به ارتودنسی خواهد داشت یا نه، به عوامل متعددی بستگی دارد. اگر رویش دندان‌های دائمی در زمان مناسب و در مسیر درست انجام شود، ممکن است نیاز به درمان ارتودنسی کامل نباشد. ولی در کودکانی که فک‌ها هماهنگ رشد نمی‌کنند یا دندان‌ها کج بیرون می‌زنند، یا مشکلات اسکلتی وجود دارد، ارتودنسی تکمیلی در آینده ضرورت پیدا می‌کند. بنابراین، استفاده از فضا نگهدار تضمینی برای عدم نیاز به ارتودنسی نیست، اما می‌تواند از شدت مشکلات احتمالی در آینده به شکل مؤثری بکاهد.

والدین از کجا بفهمند که فرزندشان نیاز به فضا نگهدار دارد؟

تشخیص دقیق نیاز به فضا نگهدار تنها از عهده‌ی متخصص ارتودنسی یا دندان‌پزشک کودکان برمی‌آید. بنابراین، اگر دندانی در دهان کودک زودتر از موعد افتاد یا کشیده شد، والدین باید در اولین فرصت کودک را برای بررسی به مطب متخصص ارتودنسی کودکان ببرند.

در برخی موارد، والدین متوجه تغییراتی مانند حرکت دندان‌های مجاور به سمت فضای خالی، کج شدن دندان‌ها یا حتی سخت شدن جویدن در کودک می‌شوند. این علائم می‌توانند نشانه‌ی آغاز اختلال در نظم دندانی باشند.

فضا نگهدار دندان شیری، تنها یک وسیله‌ی فلزی یا پلاستیکی ساده نیست، بلکه یک سرمایه‌گذاری برای سلامت آینده‌ی دهان و دندان کودک شما است. با انتخاب به‌موقع این درمان پیشگیرانه، می‌توان از بسیاری از مشکلات ارتودنسی در سنین نوجوانی جلوگیری کرد.

اگر نگران وضعیت دندان‌های فرزند خود هستید یا دندان شیری او زودتر از موعد افتاده است، می‌توانید یک نوبت معاینه ومشاوره با دکتر ناصری متخصص ارتودنسی کودکان اصفهان تنظیم کنید. برای دریافت مشاوره تخصصی و معاینه کودک، با مطب دکتر محمد ناصری به شماره 09130211313 تماس بگیرید و اولین گام را برای حفظ لبخند سالم فرزندتان بردارید.