شکستن پلاک متحرک ارتودنسی

شکستن پلاک متحرک ارتودنسی اتفاقی است که برای بسیاری از بیماران رخ می‌دهد و اگر به موقع و اصولی به آن رسیدگی نشود، می‌تواند ادامه درمان را با اختلال جدی مواجه کند و حتی به سلامت دهان و دندان اسیب بزند.

در این مطلب، با کمک نگاه تخصصی دکتر محمد ناصری  فوق متخصص ارتودنسی اصفهان، دلایل رایج شکستن پلاک، علائم ظاهری آن، خطرات احتمالی استفاده از پلاک آسیب‌دیده و نکات کاربردی برای مراقبت از آن را بررسی می‌کنیم.

پلاک‌های متحرک ارتودنسی معمولاً در دو مدل  شفاف و مدل آکریلیک با پایه‌های فلزی، طراحی می‌شوند. مدل شفاف و مدل آکریلیک با پایه‌های فلزی. پلاک‌های شفاف، که به آن‌ها الاینر هم گفته می‌شود. این نوع پلاک به دلیل ظاهر نامحسوس و راحتی در استفاده، بین نوجوانان و بزرگسالان بسیار محبوب است. اما باید توجه داشت که شکنندگی آن بیشتر از مدل‌های سنتی است و نیاز به مراقبت بیشتری دارد.

در مقابل، پلاک‌های آکریلیک با پایه‌های فلزی، از ترکیب یک بدنه‌ی آکریلی رنگی یا بی‌رنگ که روی سقف دهان قرار می‌گیرد، همراه با قلاب‌ها و سیم‌های فلزی برای نگهداری روی دندان‌ها ساخته می‌شوند. هر دو مدل در صورت عدم مراقبت صحیح ممکن است دچار شکستگی شوند و برای حفظ عملکردشان نیاز به نگهداری دقیق دارند.

دلایل و موقعیت‌های شایع شکسته شدن پلاک متحرک ارتودنسی

شکستن پلاک متحرک ارتودنسی، موضوعی است که متأسفانه در میان بیماران، به‌خصوص کودکان و نوجوانان، بیشتر از آن‌چه تصور می‌شود اتفاق می‌افتد. آشنایی با دلایل و موقعیت‌هایی که باعث این شکستگی می‌شوند، می‌تواند به پیشگیری از آن کمک کند.

یکی از شایع‌ترین دلایل شکستن پلاک متحرک، استفاده نادرست و بی‌احتیاطی در هنگام گذاشتن یا برداشتن پلاک از دهان است. بسیاری از بیماران، مخصوصاً در سنین پایین، به جای استفاده از دو دست و فشار متوازن از دو طرف، با یک دست و فشار یک‌طرفه، پلاک را بیرون می‌آورند. این کار باعث ایجاد تنش و ترک در بدنه پلاک یا خم شدن اجزای فلزی آن می‌شود. تکرار این رفتار در نهایت منجر به شکستگی قطعی می‌شود.

یکی دیگر از موقعیت‌های شایع، قرار دادن پلاک در مکان‌های نامناسب در هنگام عدم استفاده است. به‌عنوان مثال، گذاشتن پلاک روی میز، داخل جیب، کیف مدرسه یا حتی پیچاندن آن در دستمال کاغذی و فراموش کردن آن، همگی از جمله موقعیت‌هایی هستند که احتمال شکستن پلاک متحرک ارتودنسی وجود دارد. پلاک شفاف ارتودنسی و پلاک متحرک ارتودنسی از مواد پلاستیکی خاصی ساخته شده‌اند که در برابر فشار مستقیم و زیاد مقاوم نیستند و ممکن است با ضربه یا فشار بشکنند.

قرار گرفتن پلاک در تماس با آب داغ یا محیط‌های پرحرارت نیز یکی از دلایل ایجاد تغییر شکل و ترک‌خوردگی در پلاک است. پلاک ارتودنسی در اثر شست‌وشو با آب جوش یا قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید (مثلاً روی داشبورد ماشین) دچار آسیب جدی شوند.

جویدن غذا یا خوراکی‌های سفت با پلاک متحرک نیز از دیگر عوامل مهم است. پلاک‌های متحرک برای جویدن طراحی نشده‌اند و فشار ناشی از این کار، به اجزای پلاستیکی و فلزی آن آسیب می‌زند. حتی گاهی اوقات جویدن ناخن یا خودکار در حالی که پلاک در دهان است، می‌تواند به شکستگی منجر شود.

پلاک‌ها بسیار سبک‌اند و با کوچک‌ترین ضربه یا افتادن از ارتفاع کم هم ممکن است دچار ترک یا شکستگی شوند.

علائم و نشانه‌های شکستگی پلاک متحرک ارتودنسی

شکستن پلاک متحرک ارتودنسی همیشه با یک صدای بلند یا اتفاق ناگهانی همراه نیست؛ گاهی آسیب‌ها به‌صورت تدریجی اتفاق می‌افتند و اگر به علائم آن بی‌توجه باشیم، ممکن است دیر متوجه شویم و روند درمان با مشکل مواجه شود. شناخت دقیق نشانه‌های شکستگی پلاک، به بیماران کمک می‌کند تا سریع‌تر اقدام کرده و از بروز آسیب‌های بیشتر به دندان‌ها و بافت‌های دهانی جلوگیری کنند.

یکی از اولین و واضح‌ترین نشانه‌ها، وجود ترک یا شکستگی در بدنه پلاستیکی پلاک است. این ترک‌ها ممکن است سطحی یا عمیق باشند، اما در هر صورت نشانه‌ای از وارد شدن تنش به پلاک هستند.

لق شدن یا تغییر در وضعیت اجزای فلزی پلاک : قلاب‌ها و سیم‌هایی که برای نگهداری پلاک روی دندان طراحی شده‌اند، باید محکم و پایدار باشند. اگر یکی از این قسمت‌ها خم شده، جابه‌جا شده یا آزادانه حرکت می‌کند، این می‌تواند علامتی از آسیب یا شکستگی باشد.

احساس درد یا فشار غیرعادی در دهان هنگام استفاده از پلاک: پلاکی که دچار ترک یا شکستگی شده باشد، ممکن است در جای درست خود قرار نگیرد و باعث تحریک لثه‌ها، زبان یا گونه‌ها شود. گاهی بیماران از زخمی شدن بافت نرم داخل دهان طی ارتودنسی شکایت می‌کنند که این هم می‌تواند به دلیل لبه‌های تیز ناشی از شکستگی پلاک متحرک باشد.

خطرات استفاده از پلاک متحرک شکسته

استفاده از پلاک متحرک ارتودنسی شکسته، نه‌تنها بی‌فایده است، بلکه در بسیاری از موارد خطرناک هم هست. پلاک شکسته عملاً نمی‌تواند عملکرد صحیح خود را در هدایت دندان‌ها یا حفظ موقعیت آن‌ها ایفا کند و ممکن است عواقب جدی برای بیمار به همراه داشته باشد؛ چه از نظر فنی و چه از نظر سلامتی دهان.

یکی از مهم‌ترین خطرات، آسیب به بافت‌های نرم دهان مانند لثه، زبان و مخاط داخلی گونه‌ها است. وقتی پلاک دچار شکستگی یا ترک می‌شود، لبه‌های تیز یا نامنظم ایجاد می‌شوند که به راحتی می‌توانند باعث ایجاد خراش، زخم یا التهاب در بافت‌های دهانی شوند.

 کاهش کارایی درمانی پلاک یکی دیگر از پیامدهای جدی استفاده از پلاک آسیب‌دیده است. پلاک متحرک طراحی دقیقی دارد و کوچک‌ترین تغییر در فرم یا جایگیری آن، می‌تواند نیروهایی که باید به دندان وارد شوند را مختل کند.

به محض مشاهده هرگونه ترک یا آسیب در پلاک، استفاده از آن باید متوقف شده و بلافاصله به متخصص ارتودنسی مراجعه شود. ادامه استفاده از پلاک شکسته، به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود و می‌تواند به درمان ارتودنسی و سلامت عمومی فرد، آسیب جدی وارد کند.

دستورالعمل مراقبت از پلاک متحرک ارتودنسی

برای اینکه پلاک متحرک ارتودنسی دچار شکستگی نشود و عمر مفید آن حفظ شود، باید با دقت و توجه ویژه از آن مراقبت کنیم. این دستگاه، هرچند ظریف به نظر می‌رسد، اما اگر درست نگهداری نشود یا تحت فشار و ضربه قرار بگیرد، به‌راحتی ممکن است آسیب ببیند.

اولین نکته مهم، برداشتن و گذاشتن صحیح پلاک است. بیمار باید پلاک را همیشه با دو دست و از دو طرف قلاب‌ها بیرون بیاورد و هرگز آن را با یک دست یا از قسمت وسط نکشد. این کار می‌تواند باعث وارد شدن فشار نامتقارن به بدنه یا قلاب‌های فلزی شود و احتمال ترک‌خوردگی یا شکستگی را بالا ببرد.

موقع غذا خوردن حتماً پلاک را خارج کنید. جویدن غذا با پلاک در دهان، به‌ویژه غذاهای سفت، یکی از مهم‌ترین دلایل شکستگی است. حتی نوشیدنی‌های داغ می‌توانند باعث تغییر شکل پلاستیک پلاک شوند. بعد از برداشتن پلاک هم باید آن را در جعبه مخصوص خودش قرار دهید. گذاشتن آن در دستمال کاغذی یا روی میز ممکن است باعث افتادن یا شکستن آن شود.

نکته مهم دیگر برای جلوگیری از شکستن پلاک متحرک ارتودنسی، تمیز کردن درست پلاک است. باید آن را با مسواک نرم و آب ولرم تمیز کرد و هرگز از آب داغ، مواد سفیدکننده یا دهان‌شویه‌های قوی استفاده نکرد چون این مواد ممکن است به بدنه پلاک آسیب برسانند.

در نهایت اگر پلاک شل شده یا حس می‌کنید در دهان خوب نمی‌نشیند، سریعاً به ارتودنتیست مراجعه کنید. تلاش برای خم‌کردن یا تنظیم قلاب‌ها در خانه، ممکن است باعث شکستن آن شود.

آیا پلاک متحرک شکسته قابل ترمیم است؟

بله، در برخی موارد، پلاک متحرک ارتودنسی شکسته، قابل تعمیر است. تشخیص اینکه آیا امکان ترمیم وجود دارد یا نیاز به ساخت پلاک جدید است، فقط بر عهده متخصص ارتودنسی است.

اگر شکستگی به‌صورت سطحی یا محدود به بخش‌های پلاستیکی بدنه باشد، معمولاً قابل ترمیم است. در این حالت، پلاک به لابراتوار ارتودنسی ارسال می‌شود تا با استفاده از مواد رزینی مناسب، ترک یا شکستگی ترمیم شود. البته باید در نظر داشت که حتی اگر پلاک ترمیم شود، ممکن است استحکام آن مانند قبل نباشد و نیاز به مراقبت بیشتری داشته باشد.

در صورتی که آسیب وارد شده به پلاک شامل بخش‌های فلزی مانند قلاب‌ها یا نگهدارنده‌ها باشد، تعمیر آن پیچیده‌تر خواهد بود. خم‌شدن یا شکستن اجزای فلزی می‌تواند موقعیت قرارگیری پلاک را دچار مشکل کند و باعث شود دیگر روی دندان‌ها به‌درستی ننشیند. در این شرایط، اگر ترمیم هم انجام شود، ممکن است دقت عملکرد دستگاه کاهش یابد.

نکته مهم این است که بیمار نباید خودش برای چسباندن یا تعمیر پلاک متحرک ارتودنسی در خانه اقدام کند. استفاده از چسب‌های خانگی، ابزارهای نامناسب یا دستکاری پلاک متحرک، می‌تواند آسیب را بیشتر کند و حتی باعث شود پلاک به‌طور کامل غیرقابل ترمیم شود.

هزینه‌های تعمیر یا تعویض پلاک متحرک ارتودنسی چه قدراست؟

هزینه تعمیر یا تعویض پلاک متحرک ارتودنسی شکسته، بستگی به عوامل مختلفی دارد و قبل از ازریابی پلاک شکسته، نمی‌توان هزینه تعمیر ان را تخمین زد.اگر آسیب واردشده به پلاک جزئی و قابل ترمیم باشد، معمولاً هزینه تعمیر نسبتاً پایین است. این هزینه شامل خدمات لابراتوار، مواد رزینی مورد استفاده و در برخی موارد تنظیم مجدد اجزای فلزی است. البته اگر پلاک نیاز به تنظیمات دقیق یا قالب‌گیری مجدد نداشته باشد، هزینه کمتر خواهد بود.

در مقابل، اگر آسیب پلاک شدید باشد یا امکان ترمیم وجود نداشته باشد، باید پلاک جدید ساخته شود. در این حالت، چون نیاز به قالب‌گیری مجدد، طراحی جدید، و ساخت کامل پلاک توسط لابراتوار وجود دارد، هزینه به‌مراتب بیشتر خواهد بود.

و در آخر

شکستن پلاک متحرک ارتودنسی، اگرچه در نگاه اول نگران‌کننده به نظر می‌رسد، اما با واکنش سریع و مراجعه به موقع به متخصص ارتودنسی، به‌راحتی قابل مدیریت است.

با رعایت اصول مراقبتی ساده، می‌توان احتمال شکست پلاک را به حداقل رساند. اما اگر چنین اتفاقی افتاد، بهترین کار این است که وضعیت پلاک توسط ارتودنتیست بررسی شود تا تصمیم درستی بین ترمیم یا تعویض آن گرفته شود.

شهروندان اصفهانی اگر پلاک متحرکارتودنسی شما شکسته یا دچار آسیب شده، بدون انجام هر گونه اقدام خانگی و  در اولین فرصت برای ارزیابی به آقای دکتر محمد ناصری مراجعه کنید.  برای رزو نوبت با شماره 09130211313 تماس حاصل کنید.