ارتودنسی دندان شیری

آیا دندان‌های شیری کودکان هم به ارتودنسی نیاز دارند؟
اگر دندان‌های شیری بالاخره می‌افتند، چرا باید نگران نظم و ردیف بودن‌شان باشیم؟
چه زمانی باید برای بررسی ارتودنسی کودک به متخصص مراجعه کنیم؟
این‌ها سوالاتی هستند که ذهن بسیاری از والدین را درگیر کرده‌اند. برخلاف تصور رایج، دندان‌های شیری فقط وسیله‌ای موقتی برای جویدن غذا نیستند؛ بلکه راهنمایی حیاتی برای رشد صحیح دندان‌های دائمی و شکل‌گیری فک کودک محسوب می‌شوند. در صورت بی‌توجهی به مشکلات ارتودنسی در دوران دندان‌های شیری، ممکن است کودک در آینده با درمان‌های پیچیده‌تر و پرهزینه‌تری مواجه شود.

در این مقاله با با همراهی دکتر محمد ناصری فوق تخصص ارتودنسی کودکان اصفهان، به اهمیت ارتودنسی دندان‌های شیری، زمان مناسب مراجعه به متخصص و مزایای درمان زودهنگام خواهیم پرداخت. اگر سلامت دهان و آینده لبخند کودک‌تان برایتان مهم است، با ما همراه باشید.

آیا ارتودنسی دندان های شیری امکان پذیراست؟

ارتودنسی دندان‌های شیری در برخی کودکان با شرایط خاص امکانپذیر و قابل اجرا است. ارتودنسی یک درمان جامع و پیشرفته است که ناهنجاری دندان و فکی کودکان را با دستگاه‌های تخصیص درمان کند. با رویش دندان های شیری و رشد فک، در برخی از نوزادان بدو تولد ناهنجاری‌های نمایان می‌شود. به همین دلیل، تشخیص و برنامه‌ریزی درمان ارتودنسی برای کودکان باید توسط متخصص ارتودنسی و پس از انجام معاینه دقیق کلینیکی و رادیوگرافی انجام شود.

با این حال، باید توجه داشت که همه مشکلات ارتودنسی در مرحله دندان‌های شیری قابل درمان نیستند و بسیاری از ناهنجاری‌ها تنها در مرحله دندانی مختلط یا دائمی قابل اصلاح کامل هستند. به گفته دکتر محمد ناصری متخصص ارتودنسی کودکان، بهترین زمان برای  اولین ویزیت ارتودنسی در سن ۷ سالگی است. زیرا در این سنین می‌توان مشکلات رشد فک، ترتیب دندان‌ها و الگوی رویش را به‌خوبی ارزیابی کرد و در صورت لزوم، درمان زودهنگام را آغاز کرد.

کشیدن دندان شیری برای ارتودنسی

در بسیاری از موارد برای انجام درمان ارتودنسی در کودکان نیازی به کشیدن دندان شیری وجود ندارد. اما در برخی شرایط خاص، کشیدن دندان‌های شیری بخشی از طرح درمان است. هدف از کشیدن دندان های شیری برای ارتودنسی، هدایت درست رویش دندان‌های دائمی و تنظیم قوس‌های دندانی است. تصمیم‌گیری در مورد کشیدن یا نگه داشتن دندان شیری بستگی به عوامل متعددی از جمله الگوی رشد فک، موقعیت و وضعیت دندان‌های دائمی، شلوغی دندان‌ها و زمان رویش دندان‌های جدید دارد.

یکی از شرایط رایج که در آن ممکن است کشیدن دندان شیری توصیه شود، تأخیر در افتادن دندان شیری و در نتیجه رویش نابجای دندان دائمی است. در این حالت، دندان دائمی مسیر رویشی مناسب را از دست می‌دهد و ممکن است در ناحیه‌ای نابجا (مثلاً پشت دندان‌های شیری) ظاهر شود. اگر دندان شیری در زمان مناسب نیفتاده باشد، ممکن است ارتودنتیست برای جلوگیری از انحراف دندان دائمی، تصمیم به کشیدن دندان شیری بگیرد.

در موارد دیگری که کودک دچار ازدحام شدید دندانی است، ممکن است با تشخیص متخصص ارتودنسی، دندان‌های شیری خاصی زودتر از موعد کشیده شوند تا فضای کافی برای رویش دندان‌های دائمی فراهم گردد.

به‌طور کلی، کشیدن دندان شیری به‌عنوان بخشی از درمان ارتودنسی باید با دقت زیاد، ارزیابی کامل رادیوگرافی و تحلیل رشد فکی انجام شود. بنابراین، تشخیص اینکه آیا کشیدن دندان شیری در روند ارتودنسی کودک ضروری است یا خیر، تنها باید توسط متخصص ارتودنسی انجام گیرد و نباید بر اساس توصیه‌های عمومی یا ظاهری اتخاذ شود.

چه کودکانی نیاز به ارتودنسی دندان شیری دارند؟

نیاز به ارتودنسی در مرحله دندان‌های شیری معمولاً برای کودکانی مطرح می‌شود که علائم ناهنجاری‌های رشد فک یا مشکلات عملکردی دهان و دندان در آن‌ها مشاهده می‌شود. این نوع درمان که تحت عنوان ارتودنسی پیشگیری شناخته می‌شود، با هدف جلوگیری از پیشرفت ناهنجاری‌ها یا هدایت صحیح رشد فک و الگوی رویش دندان‌ها انجام می‌شود.

یکی از گروه‌های اصلی کودکان که به ارتودنسی در دوره دندان‌های شیری نیاز دارند، آن‌هایی هستند که دچار ناهنجاری‌های اسکلتی هستند. در این موارد، با مداخله زودهنگام می‌توان رشد فک‌ها را به مسیر صحیح هدایت کرد و از بروز مشکلات شدیدتر در دوران دندانی دائمی جلوگیری نمود.

دسته دیگری از کودکان، دچار تلاقی غیرطبیعی دندان‌های بالا و پایین هستند. اگر این مشکل به‌موقع با درمان ارتودنسی اصلاح نشود، می‌تواند موجب انحراف عملکردی فک، رشد نامتقارن صورت و حتی مشکلات مفصل گیجگاهی فکی شود.

کودکانی که عادت‌های دهانی آسیب‌زا دارند، از دیگر کاندیدهای ارتودنسی زودهنگام محسوب می‌شوند. عادت‌هایی مانند مکیدن انگشت، فشار زبان به دندان‌ها، تنفس دهانی یا استفاده بیش از حد پستانک، می‌توانند موجب بروز ناهنجاری‌هایی چون اپن‌بایت قدامی، تنگی فک بالا یا تغییرات در قوس‌های دندانی شوند.

همچنین در کودکانی که زودتر از موعد دندان شیری خود را از دست داده‌اند، احتمال کاهش فضای لازم برای رویش دندان دائمی وجود دارد. اگر این فضا حفظ نشود، منجر به شلوغی و بی‌نظمی شدید در رویش دندان‌های دائمی خواهد شد. در این موارد، استفاده از وسایل ارتودنسی مانند فضا نگهدارها می‌تواند از تغییر موقعیت دندان‌های مجاور جلوگیری کرده و شرایط مطلوب‌تری برای رویش دندان‌های دائمی فراهم آورد.

فضا نگهدار برای دندان شیری

فضا نگهدار (Space Maintainer) وسیله‌ای ارتودنسی است که برای حفظ فضای خالی ناشی از افتادن زودهنگام دندان شیری طراحی شده است. این وسیله از بسته شدن فضای لازم برای رویش دندان دائمی جلوگیری می‌کند و از به‌هم‌ریختگی آینده دندان‌ها جلوگیری می‌کند. اگر کودک به دلایلی مثل پوسیدگی شدید، عفونت یا ضربه، یک یا چند دندان شیری خود را زودتر از زمان طبیعی از دست بدهد، استفاده از فضا نگهدار  برای حفظ فضای رشد دندان دائمی به‌شدت توصیه می‌شود.

افتادن زودهنگام دندان شیری باعث می‌شود، دندان‌های مجاور به سمت ناحیه بی‌دندان حرکتکنند و در نهایت، دندان دائمی به‌سختی در جای نادرست درمی‌آید یا به صورت نهفته باقی می‌ماند. این وضعیت باعث بروز شلوغی دندان، کج در امدن دندان کودکان یا حتی نهفتگی دندان دائمی خواهد شد که درمان آن به مراتب پیچیده‌تر و زمان‌بر است.

فضا نگهدار می‌تواند به شکل ثابت یا متحرک طراحی شود. و متخصص ارتودنسی تا زمان رشد دندان دائمی ان را در دهان کودک قرار می‌دهد.

آیا وجود بریس ارتودنسی یا دستگاه ارتودنسی مانع افتادن دندان شیری می‌شود؟

وجود بریس ارتودنسی یا هر نوع دستگاه ارتودنسی معمولاً مانعی برای افتادن طبیعی دندان‌های شیری محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند روند رویش و افتادن دندان‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهد. دندان‌های شیری زمانی می‌افتند که ریشه آن‌ها به مرور توسط فشار رویشی دندان دائمی تحلیل برود. دستگاه ارتودنسی اگر به درستی طراحی و تنظیم شده باشد، نباید در روند طبیعی افتادن دندان شیری تداخل ایجاد کند.

دستگاه ارتودنسی با نظارت دقیق و طراحی صحیح مانعی برای افتادن دندان شیری نیست، اما چون فرآیند رشد دندانی را تحت کنترل قرار می‌دهد، باید توسط متخصص ارتودنسی پیوسته ارزیابی شود تا افتادن دندان‌ها با رویش طبیعی دندان‌های دائمی هماهنگی داشته باشد.

توصیه‌ای به والدین در رابطه با ارتودنسی کودکان در سنین پایین

ارتودنسی در دوران دندان‌های شیری، اقدامی پیشگیرانه و هوشمندانه است که می‌تواند از بروز مشکلات پیچیده در سنین بالاتر جلوگیری کند. با تشخیص زودهنگام ناهنجاری‌های فکی و دندانی، مسیر رشد صحیح فک و دندان‌های دائمی هموار شده و احتمال نیاز به درمان‌های سنگین در نوجوانی به حداقل می‌رسد.
اگر کودک شما دارای دندان‌های نامرتب، فاصله‌های غیرعادی بین دندان‌ها، تنفس دهانی یا عاداتی مانند مکیدن انگشت است، این می‌تواند نشانه‌ای از نیاز به بررسی‌های تخصصی ارتودنسی باشد.
برای ارزیابی دقیق وضعیت دندان‌ها و فک کودک‌تان، همین امروز با آقای دکتر ناصری، متخصص ارتودنسی اطفال، مشاوره‌ای حرفه‌ای داشته باشید. آینده لبخند کودک شما، از امروز ساخته می‌شود. برای رزرونوبت با شماره 09130211313 تماس بگیرید.